“`html
Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, İran’da 28 Aralık 2023 tarihinde patlak veren protestoları ve üzerine gelişen olayları değerlendirmek adına ABD’nin isteği üzerine acil bir toplantı gerçekleştirdi. BM Genel Sekreter Yardımcısı Martha Pobee, Tahran’daki ekonomik sıkıntılara karşı başlayan gösterilerin hızla ülke genelindeki protestolara dönüştüğünü vurguladı ve “İran’daki atmosfer sürekli değişiyor ve son derece kaygı verici” şeklinde ifade etti.
‘DURUMUN DAHA KÖTÜYE GİTMEMESİ İÇİN HERKES ÇABA SARFETMELİ’
İran’a yönelik olası tartışmalı müdahaleleri işaret eden Pobee, “Bu dış etkenler, mevcut gerginliği daha da artırmaktadır. Durumun kötüleşmesini engellemek için her türlü önlem alınmalıdır” ifadeleriyle çağrıda bulundu. Pobee, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in İran ile ilgili sorunların diplomasi ve barışla giderilmesi gerektiğine inandığını belirtti.
ABD: REJİM HESAP VERECEK
ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, İran yönetimini eleştirerek, “İran rejiminin kendi vatandaşlarına uyguladığı şiddet, uluslararası barışı tehdit ediyor” dedi. İran halkının mevcut yönetimin “acımasız” tarihinden daha fazla özgürlük talebiyle öne çıktığını belirten Waltz, “Başkan Donald Trump, İran’ın cesur halkının yanındadır. Rejim, hangi bahaneleri getirirse getirsin, İran halkının yaşadığı ekonomik sefaletin tek sorumlusudur ve bunun hesabını vermelidir” şeklinde konuştu. Waltz, ayrıca İran rejiminin insan hakları ihlalleri ve terör faaliyetleri açısından sorumlu olduğunu iddia etti.
İRAN, ABD’Yİ SUÇLADI
İran’ın BM Daimi Temsilci Yardımcısı Gholamhossein Darzi, “yas tutan bir ulus” adına konuştuğunu belirtti. Toplantının ABD’nin çağrısıyla düzenlendiğini hatırlatan Darzi, “ABD temsilcisinin, ülkesinin İran’daki karışıklıklara şiddetle yönlendirmekteki rolünü gizlemek için yalanlara başvurması son derece üzüntü vericidir” dedi. ABD’nin bu toplantıyı, “paralı askerleriyle işlediği suçları gizlemek” amacıyla gerçekleştirdiğini savunan Darzi, “ABD, insani bir söylem altında siyasi kargaşa yaratmak ve askeri müdahaleye zemin hazırlamakta, kendisini İran halkının dostu olarak göstermeye çalışmaktadır” şeklinde konuştu.
‘İRAN, GERGİNLİK YA DA ÇATIŞMA ARAYIŞINDA DEĞİL’
Protestocuları koruma veya İran halkını destekleme bahaneleriyle ülkeye saldırı tehdidinde bulunulmasının uluslararası hukukun ihlali olduğunu belirten Darzi, “Böyle hukuka aykırı eylemleri reddetmek ve kınamak, hukuki ve ahlaki bir yükümlülüktür” dedi. BM’nin güvenilirliğinin temel kuralların korunmasına bağlı olduğunu vurgulayan Darzi, “İran gerginlik veya çatışma arayışında değildir. Ancak her türlü saldırganlık, BM Şartı’nın 51. maddesi uyarınca karşılık bulacaktır. Bu bir tehdit değil, yasal bir gerçekliğin ifadesidir” dedi.
RUSYA: ABD HİSTERİYİ KÖRÜKLÜYOR
Rusya’nın BM Daimi Temsilcisi Vasiliy Nebenzya, Washington’un İran’a karşı tutumunu eleştirerek, “Dünya, ABD’nin İran çevresinde gerilimi artırmaya devam ederek histeriyi körüklemesini gözlemliyor” dedi. Nebenzya, ABD’nin bu toplantıyı “bir egemen devletin iç işlerine yönelik açık bir saldırı” olarak nitelendirdi ve “Washington, İran’ı yeni tehditlerle korkuturken, ülkenin iç siyasi durumuna dair sahte endişelerini gizlemeye çalışmaktadır” diye konuştu.
ÇİN: ASKERİ MACERACILIK BÖLGEYİ TEHLİKEYE ATIYOR
Çin’in BM Daimi Temsilci Yardımcısı Sun Lei, ABD’nin İran’a karşı güç kullanma tehdidini kınayarak, “Askeri maceracılık, bölgeyi büyük bir krize sürükleyecektir” dedi. Sun, Çin’in her zaman BM ilkelerine ve uluslararası hukuka bağlı kaldığının altını çizdi.
İNGİLTERE, İRAN REJİMİNİ KINADI
İngiltere’nin BM Geçici Daimi Temsilci Yardımcısı Archibald Young, İran’da binlerce kişinin hayatını kaybettiği ve çok sayıda kişinin tutuklandığına dair derin endişelere sahip olduklarını belirtti. “Rejimin interneti kapatması rağmen, İran’dan gelen videolar, yaşananların boyutunun çok daha büyük olduğunu açıkça gözler önüne seriyor” diyen Young, İran halkının ve özellikle kadınların cesaretine derin bir saygı duyduklarını ifade etti. Young, “Rejimin eylemlerini en sert şekilde kınıyoruz” dedi.
PAKİSTAN’DAN BARIŞÇIL ÇÖZÜM ÇAĞRISI
Pakistan’ın BM Daimi Temsilcisi Asim Iftikhar Ahmad, ülkesinin İran ve çevresindeki gelişmeleri yakından izlediğini belirterek, bölgenin bir an önce huzura kavuşmasını umduğunu ifade etti. “Istikrarlı bir İran, bölge ve ötesindeki çıkarlarımıza uygundur” diyen Ahmad, uluslararası hukuka uygun ve barışçıl bir çözümün şart olduğunu vurguladı.
KOLOMBİYA, İRAN YÖNETİMİNİ ELEŞTİRDİ
Kolombiya’nın BM Daimi Temsilcisi Leonor Zalabata Torres, ifade ve toplanma özgürlüğünün uluslararası insan hakları hukukunda yer aldığını hatırlatarak, İran’ın protestoculara karşı uyguladığı baskı ve sansürün hukukun üstünlüğünü zayıflatığını söyledi. Zalabata, bu baskının kadınlar üzerinde orantısız bir etkisi olması nedeniyle endişe duyduğunu belirterek, “Kadınlar bu protestoların öncüsü olmuştur” dedi. Ayrıca, İran’da uluslararası basının güvenli bir şekilde erişiminin sağlamasını talep etti.
“`